Columns

Columns van Tom de Haan over cybersecurity, digitale weerbaarheid en de mensen, keuzes en dilemma’s achter beveiliging.

19 oktober 2026

Van klikspijt naar klikschaamte: waarom schaamte een incident groter maakt

Je ontvangt een bericht. Je twijfelt even, maar klikt toch. Een paar seconden later besef je dat het misschien niet verstandig was. Je krijgt spijt. Maar wat gebeurt er als die klik niet alleen spijt, maar ook schaamte oproept?

Lees het volledige artikel: van klikspijt naar klikschaamte →
8 augustus 2026

Het Zomerspel van 2026: #Datalek kwartet!

Ik heb Odido, Bol(Ceva) en misschien ook bij de sportschool? Heb jij misschien nog bevolkingsonderzoek voor mij?

En dan de spelbreker!

“Mijn gegevens liggen toch al overal op straat, waarom zou ik nog moeite doen” Duidelijk datalek moe!

Steeds vaker hoor ik dit langskomen op verjaardagen en borrels buiten de cybersecurity bubbel!

En eerlijk gezegd snap ik ze soms best een beetje .

Wat hier gebeurt is dat assume breach, ooit een technisch uitgangspunt voor securityprofessionals, is doorgesijpeld naar de gewone burger. Alleen landt het daar niet als strategie, maar als berusting. Waar wij het gebruiken om alerter te worden, gebruiken mensen thuis het om af te haken. Dezelfde aanname, tegenovergestelde uitkomst.

Dat is het probleem. Niet dat mensen moe zijn van datalekken, dat is logisch. Maar dat vermoeidheid omslaat in onverschilligheid, precies op het moment dat oplettendheid het hardst nodig is.

Want achter elk kwartetkaartje zit soms een echt slachtoffer. Iemand die durft te vertellen dat hij is opgelicht via bankhelpdeskfraude, of die na een phishingmail zijn hele spaarrekening kwijt was. Dat verhaal komt vaak pas los als iemand het aandurft om het hardop te zeggen, ondanks de schaamte. #cyberschaamte

Dus ja, ik ga door met assume breach, maar dan met de juiste vertaalslag. Niet "het maakt toch niet meer uit", maar "ga ervan uit dat je gegevens ooit misbruikt kunnen worden, en weet dus wat je doet als het misgaat."

Ik bedank mijn dochter voor de POC! 😀

Verdieping

Waarom mensen datalekmoe worden en wat u kunt doen na een datalek met persoonsgegevens.

Lees het volledige artikel: wat is datalekmoeheid? →

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk advies. Bewust.it aanvaardt geen aansprakelijkheid voor beslissingen die op basis van deze informatie worden genomen.

11 november 2025

Als de aarde trilt: paniek

Het was donderdag 13 oktober 2011. Een prachtige vakantie op Bali zat er bijna op. We hadden genoten van de stranden en de rijke cultuur. De koffers stonden al ingepakt, ik was net gedoucht en over een paar uur zouden we vertrekken naar het vliegveld van Denpasar. Maar dan opeens begon de bodem van de hotelkamer zachtjes te trillen. In eerste instantie dacht ik dat er vrachtwagens langsreden, maar dat kon niet: ons hotel lag ver van de weg. Binnen een fractie van een seconde besefte ik het: dit is een aardbeving. Als Nederlander wist ik niet of dit een erge aardbeving was of slechts een klein schokje.

Ik gooide de deur van mijn kamer open en hoorde buiten mensen schreeuwen. Ons hotel lag naast een winkelcentrum en overal brak paniek uit. Samen met mijn reisgenoten rende ik via een lang balkon naar de voorkant van het hotel. Overal lagen spullen en we kwamen zelfs petjes tegen van bouwvakkers die kort daarvoor nog op het dak werkten.

Het was slechts zeven jaar na de grote tsunami en de angst zat nog diep. Veel mensen wilden naar hoger gelegen gebieden vluchten, bang voor een nieuwe vloedgolf. Gelukkig bleef een tsunami uit en keerde langzaam de rust terug.

Toen mijn adrenaline zakte, liep ik terug naar mijn kamer. De tegels van de hotelvloer waren gebarsten door het schudden. Ik realiseerde me dat ik in paniek was geraakt. Ik was zomaar gaan rennen, zonder plan. Terug bij mijn kamer zag ik dat ik, als ik rechts was gegaan in plaats van links, tien meter verder via een nooduitgang direct naar buiten had gekund. Later vroegen anderen waarom ik niet gewoon in de deuropening was blijven staan. Dat bleek overigens een achterhaald advies: tegenwoordig is het devies bukken, dekken en vasthouden.

De aardbeving bleek een kracht van 6,1 te hebben. Er was gelukkig geen zware schade, maar wel gewonden en botbreuken, vooral veroorzaakt door paniek.

Kort daarna maakte ik de overstap naar het cybersecurityvak. Die ervaring draag ik nog steeds met me mee: ze leerde me hoe belangrijk voorbereiding en oefening zijn. Tijdens de vakantie had ik nog tegen mijn reisgenoten gezegd: “Indonesië ligt in de Ring of Fire, de kans op natuurrampen is hier groot.” Maar was ik zelf voorbereid? Had ik geoefend? Nee.

Niet elke ramp is te voorkomen of te beheersen. Maar hoe mensen reageren kun je wél trainen. Paniek ontstaat vaak uit onbekendheid en gebrek aan routine, precies zoals bij cyberincidenten.

Daarom zeg ik altijd: blijf scenario’s oefenen. Investeer niet alleen in preventie, maar zorg dat je klaar bent op het moment dat het echt misgaat. Dat voorkomt paniek en beperkt de schade, of het nu om een aardbeving gaat of een digitale ramp.

Onlangs bracht het Britse NCSC nog het advies uit om je crisisplan op pen en papier te zetten. Heel analoog, maar helemaal geen gek idee, zeker niet als je digitale infrastructuur platligt.

Wat kun je vandaag al doen om beter voorbereid te zijn?

  1. Oefen minimaal één keer per jaar een realistisch scenario. Geen PowerPoint-sessie, maar een echte simulatie met tijdsdruk, onverwachte wendingen en besluitmomenten.
  2. Zorg dat je crisisteam elkaar ook buiten crisissituaties kent. Vertrouwen bouw je niet op in de eerste vijf minuten van een incident.
  3. Weet wie de regie heeft en wat de ‘red buttons’ zijn. Zorg dat duidelijk is wie beslissingen mag nemen, en welke directe maatregelen je kunt nemen om schade te beperken. Oefen niet alleen de procedures, maar ook die eerste handelingen die het verschil kunnen maken.
  4. Test ook de basics. Werkt de telefoonlijst nog? Zijn de actuele nummers en contactpersonen bekend? Wat doe je als alles platligt? En waar ligt de papieren back-up van het crisisplan?
  5. Reflecteer na elke oefening. Wat ging goed, wat niet, en wat pas je morgen aan? Echte veerkracht bouw je in de voorbereiding, niet in het moment van crisis.

Eerder gepubliceerd op securityinnovationstories.com

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk advies. Bewust.it aanvaardt geen aansprakelijkheid voor beslissingen die op basis van deze informatie worden genomen.

Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe columns?

Of heeft u een onderwerp waarover Tom een column zou moeten schrijven? Neem contact op of boek hem direct voor een lezing of sessie.